Dlaczego prokurator nie umorzył? (ilość nieznaczna)

Zgodnie z art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (dalej: „u.p.n.”):

Jeżeli przedmiotem czynu, o którym mowa w art. 62 ust. 1 lub 3, są środki odurzające lub substancje psychotropowe w ilości nieznacznej, przeznaczone na własny użytek sprawcy, postępowanie można umorzyć również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia, jeżeli orzeczenie wobec sprawcy kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności popełnienia czynu, a także stopień jego społecznej szkodliwości”.

Przesłankami umorzenia postępowania na podstawie art. 62a u.p.n. są więc:

  1. posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych w ilości nieznacznej,
  2. przeznaczenie posiadanych środków na własny użytek,
  3. niecelowość orzeczenia kary wobec sprawcy ze względu na:
    1. okoliczności popełnienia czynu,
    2. stopień społecznej szkodliwości czynu

Ilość nieznaczna

Jest to pojęcie niezdefiniowane w ustawie. Oznacza to, że prokurator każdorazowo ocenia czy mamy do czynienia z ilością nieznaczną. Praktyka organów ścigania jest bardzo różna, dla przykładu w Warszawie zdarzają się umorzenia sprawy o posiadanie 10 gramów suszu konopi, zaś w mniejszych rejonach zdarza się, że prokurator lub Policja kierują do sądu akt oskarżenia w sprawie o mniej niż 1 gram suszu (np. w Słubicach, w związku z zatrzymaniem na przystanku Woodstock zdarzało się, że były kierowane akty oskarżenia o posiadanie 0,1 grama suszu zmieszanego z krajanką tytoniową, sic!).

Najczęściej spotykaną praktyką prokuratorów jest jednak umarzanie spraw o posiadanie do 1 grama suszu, przy czym nie tak rzadko zdarzają się umorzenia 2-4 gramów (np. w sprawie prowadzonej przez Prokuraturę Rejonową Poznań-Wilda w Poznaniu pod sygnaturą akt PR 2 Ds.2669.2017, postanowieniem z dnia 26 września 2017 roku zostało umorzone dochodzenie o posiadanie 3,95 grama netto). Umorzenie przez prokuraturę ilości większej niż 4 gramy zdarza się incydentalnie i może wynikać z innych, dodatkowych okoliczności, jak np. szczególne warunki i właściwości sprawcy, medyczny cel posiadania, uzależnienie sprawcy połączone z wyższym niż przeciętne “zapotrzebowaniem” na określoną substancję, podjęcie współpracy z organami ścigania itd.

Przy ocenie, czy ilość jest nieznaczna, znaczenie ma opinia biegłego z zakresu fizykochemii, który badając susz, wskazuje, ile tzw. “porcji” narkotyku można uzyskać. Biegli najczęściej wskazują, że jedna “porcja odurzająca” w przypadku suszu konopi wynosi od 0,3 do 1 grama, chociaż zdarzają się opinie, że już 0,1 grama stanowi jedną “porcję odurzającą”.

W przypadku, gdy część suszu stanowią łodygi, warto na tę okoliczność zwrócić uwagę biegłemu i prokuratorowi, gdyż nawet w sytuacji, gdyby zawierały one powyżej 0,2% sumy delta-9-THC oraz kwasu delta-9-THC-karboksylowego, (najczęściej) nie nadają się do uzyskania efektu odurzenia, a w konsekwencji nie powinny być objęte zarzutem. Jak wynika z orzecznictwa Sądu Najwyższego, aby sąd mógł wydać wyrok skazujący za posiadanie niezbędne jest ustalenie, że dany środek odurzający jest zdolny do wywołania efektu odurzenia – w przeciwnym razie nie mamy w ogóle do czynienia z środkiem odurzającym, tylko z irrelewantną prawnie “resztką” takiej substancji. Powyższe oznacza, że ilość suszu poniżej 0,3 grama lub susz w postaci łodyg nie kwalifikuje się do postawienia zarzutu z art. 62 ust. 1 u.p.n., albowiem są one bezwartościowe z punktu widzenia możliwości uzyskania efektu odurzenia (w żargonie prokuratorskim tzw. “bezetka”, czyli brak znamion czynu zabronionego).

Warto także przyjrzeć się wynikającej z opinii zawartości THC w suszu – im jest ona niższa, tym większa wagowo ilość będzie niezbędna do jednorazowego odurzenia. Powyższe stanowisko wynika m.in. z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11 października 2017 roku (III KK 73/17), w którym sąd, wyjaśniając pojęcie “znacznej ilości”, wskazał, że:

Organ orzekający, ustalając znamię „znacznej ilości” środków odurzających lub substancji psychotropowych w rozumieniu art. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2017 r., poz. 783 ze zm.), powinien brać pod uwagę nie tylko kryterium ilościowe, ale i jakościowe, a także i to, w jakim celu sprawca środki te lub substancje posiadał

Kryterium jakościowe odnosi się więc do “jakości” suszu, tj. czy mamy susz o zawartości 0,5% THC, czy też o zawartości 23% THC. Niewątpliwie, aby uzyskać efekt odurzenia poprzez palenie suszu 0,5%, potrzeba takiego suszu znacznie więcej, niż w przypadku konopi o wysokiej zawartości THC.

Wracając do praktyki organów ścigania należy niestety stwierdzić, że wielokrotnie, pomimo solidnej argumentacji obrony, większość prokuratorów bezrefleksyjnie uznaje za ilość nieznaczną do 1 grama suszu, opierając się wyłącznie na kryterium wagowym. W “negocjacjach” z prokuratorem można się wówczas na przykład dowiedzieć, że:

  1. “u nas jest taka praktyka”;
  2. “gdybyśmy umarzali wszyscy tak samo, np. do 10 gramów, to potrzeba by było o połowę mniej prokuratorów i policjantów”;
  3. “ja się z panem mecenasem prywatnie zgadzam, ale nie podpiszę się pod umorzeniem 10 gramów”;
  4. “jak dla mnie to powinno to być legalne, dla dopóki nie jest, to każdy z nas wykonuje swoją pracę”;

Należy pamiętać, że prokuratura jest organizacją ściśle hierarchiczną, więc często jest tak, że prokurator tylko pozornie ma decyzyjność w zakresie umorzenia tych kilku gramów. Oznacza to na przykład, że na umorzenie 1 grama nie potrzebuje zgody przełożonego, zaś przy większych ilościach taką zgodę winien uzyskać. Oczywistym jest też, że prokurator, co do zasady, nie pójdzie do swojego przełożonego, aby przekonywać  go o zasadności możliwie najkorzystniejszego zakończenia sprawy dla podejrzanego (jest to rola obrońcy, a nie oskarżyciela).

Co ważne, stanowisko sądu w przedmiocie umorzenia kilku gramów suszu, nierzadko  różni się od stanowiska prokuratury (w skrócie, sądy szerzej rozumieją pojęcie ilości nieznacznej i umarzają większe ilości, niż prokuratorzy). Jeżeli więc prokurator kieruje do sądu akt oskarżenia o posiadanie 2-10 gramów suszu, warto rozważyć podjęcie próby przekonania sądu o zasadności umorzenia. Przepis art. 62a u.p.n. jest adresowany nie tylko do oskarżyciela, ale także do sądu, który na tej podstawie może umorzyć postępowanie.

One thought on “Dlaczego prokurator nie umorzył? (ilość nieznaczna)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s